مــحــفــل روضــه هفــتــگــی مــوکــب میــثــاق بــا شــهــدای تــفــرش

فیض درس اخلاق محضر حضرت آیت‌الله حامد وفسی

استان مرکزی، شهرستان تفرش، مسجد جامع ششناو

پنجشنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۴

چکیده‌ای از مباحث مطرح شده در جلسه در "ادامه مطلب"

چکیده‌ای از بیانات استاد آیت‌الله حامد وفسی

در جلسهٔ سخنرانی پنجشنبه، ۲۴ مهر ۱۴۰۴ (تفرش - استان مرکزی)

﷽

مربی حقیقی در اخلاق:
در نظام اخلاقی اسلامی، تربیت حقیقی تنها از سوی اولیای الهی و معصومان امکان‌پذیر است؛ زیرا آنان از مقام عصمت و تزکیه‌ی کامل نفس برخوردارند. افراد دیگر اگرچه می‌توانند در حدّ نصیحت و امر به معروف و نهی از منکر تأثیرگذار باشند، اما مقام «مربی نفوس» و هدایت‌گر حقیقی مختص کسانی است که خداوند آنان را از مخلَصین قرار داده است. با این حال، در فرایند تربیت، انسان نیز باید با اراده و اختیار خود «قابلیت پذیرش» داشته باشد تا تربیت الهی در او اثر کند.

مکاتب اخلاقی و جایگاه اسلام:
سه مکتب عمده در اخلاق مطرح است: وظیفه‌گرایی که بر انجام تکلیف بدون توجه به نتیجه تأکید دارد، فضیلت‌گرایی که محور را بر پرورش صفات نیک درونی می‌گذارد، و نتیجه‌گرایی که خوبی عمل را وابسته به پیامد آن می‌داند. مکتب اخلاقی اسلام ترکیبی سنجیده از هر سه رویکرد است؛ بدین معنا که هم انجام وظیفه‌ی الهی مهم است، هم پرورش فضایل اخلاقی، و هم توجه به نتایج و آثار اعمال بر فرد و جامعه. اسلام با ظرافت میان این ابعاد تعادل برقرار می‌کند.

انسان‌شناسی و نقش اختیار در تربیت:
بر اساس دیدگاه اسلامی و فلسفه آن، انسان دارای مراتب مختلف نفس است: نفس گیاهی، حیوانی و ناطقه (عاقله) که مبدأ اختیار و تصمیم‌گیری است. تربیت اخلاقی بر تعادل میان قوای درونی انسان (عقل، شهوت، غضب و وهم) استوار است؛ و فضایل اخلاقی زمانی حاصل می‌شوند که این قوا در حدّ اعتدال (بدور از افراط و تفریط) عمل کنند. عقل معتدل به حکمت، شهوت معتدل به عفت، و غضب معتدل به شجاعت می‌انجامد؛ و مجموع این سه صفت عدالت حقیقی را پدید می‌آورد. انسان با اختیار خویش می‌تواند مسیر فرشته‌گونگی یا سقوط را انتخاب کند و نتیجه‌ی نهایی همان است که خود او در دنیا ساخته است.