بِسْمِ اللَّهِ النُّور

نه ربیع!

نهم ربیع‌الاول در فرهنگ غنی شیعه، روزی مبارک و درخور توجه است؛ روزی که به عنوان آغاز امامت حضرت ولی‌عصر - عجل‌الله‌فرجه‌الشریف - ، امید به آینده روشن و استمرار ولایت الهی پیوند خورده است.
این روز، فرصتی برای تجدید عهد با امام، تعمیق محبت اهل‌بیت(ع) و تقویت پیوند قلبی با مکتب ولایت است.
در کنار این معانی، نهم ربیع می‌تواند فرصتی برای شکرگزاری، اظهار محبت و برائت از دشمنان اهل‌بیت(ع) باشد؛ برائتی که در عین استحکام اعتقادی، باید با حکمت و موازین قرآن و اهل‌بیت همراه باشد.
از این‌رو، سزاوار است این روز را به گونه‌ای گرامی بداریم که ولایت، محبت و برائت در کنار اخلاق و حفظ مصالح اسلام و مسلمین جلوه‌گر شود.
تعبیرهایی که در برخی نقل‌ها از «رفع القلم» آمده، نباید به معنای برداشته شدن مسئولیت اخلاقی و شرعی مؤمن حقیقی در این روز تلقی شود؛ زیرا قرآن کریم می‌فرماید:
«فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ».
برخی شیعیان با استناد به «حدیث رفع القلم»، نهم ربیع را روز قتل عمر بن خطاب می‌دانند؛ اگرچه از نظر تاریخی این قول با گزارش مشهور منابع تاریخی سازگار نیست. بسیاری از مورخان، قتل او را در اواخر ذی‌الحجه سال ۲۳ هجری گزارش کرده‌اند و حتی نقل شده است که شیخ مفید نیز ۲۶ ذی‌الحجه را روز ضربت و ۲۹ ذی‌الحجه را روز وفات او دانسته و ابن ادریس حلی نیز نسبت دادن این واقعه به نهم ربیع را اشتباه دانسته است.
همچنین کشته شدن عمر بن سعد، فرمانده سپاه قاتلان کربلا، به دست نیروهای جناب مختار در سال ۶۶ هجری، در منابع تاریخی گزارش شده و در برخی منابع، نهم ربیع‌ به عنوان تاریخ قتل ذکر شده؛ اما برای تعیین دقیق این روز، سند قطعی و مورد اتفاقی وجود ندارد.
به‌هرحال، باید این مطالب را به عنوان گزارش تاریخی تلقی کرد، نه یک تاریخ قطعی و دارای سند معتبر؛ پس روا نیست گزارشی تاریخی و مورد اختلاف، از جایگاه یک گزارش فراتر رود و به عنوان حقیقتی قطعی و مستند، مبنای یک مسئله دینی قرار گیرد.
محبت اهل‌بیت(ع) و برائت از دشمنان آنان، بخشی از هویت اعتقادی شیعه است؛ اما شیوه ابراز آن نیز باید تابع ثقلین باشد.
«وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ»
«کسانی را که غیر خدا را می‌خوانند دشنام ندهید، مبادا آنان نیز از روی جهالت به خدا دشنام دهند» پس حتی در مقام مخالفت  توحیدی، سبّ و رفتاری که موجب توهین متقابل و مفسده بزرگ‌تر شود، مورد تأیید قرآن نیست.
از طرفی قرآن کریم به‌صراحت نهی از تنازع و امر به وحدت فرموده است:
«وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ»
و نیز می‌فرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»
اتحاد اسلامی به‌معنای ترک ولایت و برائت نیست؛ بلکه به معنای جلوگیری از تبدیل اختلاف نظر مذهبی به نزاع، دشمنی و تضعیف جامعه اسلامی است.
بنابراین، نهم ربیع را می‌توان با حفظ مبانی ولایت و برائت، روز آغاز امامت حضرت قائم آل محمد - عجل‌الله‌فرجه‌الشریف - ، شکرگزاری، تجدید عهد و تعمیق محبت اهل‌بیت(ع) و برائت کلی از جمیع ظالمین و دشمنان آنان دانست؛ بدون آنکه از کسی نام برده شود.
در نتیجه، شایسته است شادی و برائت بر مبنای ثقلین و با رعایت مصالح اسلام و مسلمین باشد.

یاعلی
۲۴ مرداد ۱۴۰۵