بسم الله القاصم الجبارین

آکتور سینما !

«فَبَشِّرْ عِبَادِ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ».
متأسّفانه عوام‌فریبی؛ یعنی مهندسی افکار عمومی به جای پاسخ‌گویی واقعی و شفاف در دنیای امروز مرسوم شده است.
معیار هدایت و صداقت، شنیدن همه آراء و بررسی ادله متقن و انتخاب آگاهانه است، نه پذیرش روایت‌های دست‌ساز و مهندسی‌شده.
مصاحبه سیاسی، اگر صادقانه باشد، میدانِ سنجشِ صداقت و کارآمدی است؛ اما وقتی در فضای بسته و با چینشِ خبرنگاران همسو برگزار می‌شود، از حقیقت فاصله می‌گیرد و به یک نمایش حساب‌شده بدل می‌گردد؛ نمایشی برای بزک واقعیت و القای «همه‌چیز خوب است»!
ولی در این فیلمنامه، نخستین قربانی، «حقیقت» است؛ پرسش‌ها باید زبانِ درد دل مردم باشد، اما سؤال‌ها یا از پیش نوشته شده‌، یا آن‌قدر بی‌خطرند که کوچکترین لبه‌ی تیز نقد را ندارند. این‌جاست که عوام‌فریبی آغاز می‌شود:
حذف مسائل اصلی، برجسته‌سازی موفقیت‌های گزینشی، تکرار کلیدواژه‌های امیدبخش بدون پشتوانه، و فرار نرم از پاسخ‌های شفاف.
رسانه در چنین وضعی از «ناظر» به «بلندگو» و «شخصیت سیاسی» به یک «آکتور سینما» سقوط می‌کند. مصاحبه‌شونده بی‌هیچ فشار واقعی، روایت دلخواهش را تثبیت می‌کند و با تکنیک‌هایی مغالطه چون تغییر موضوع، کلی‌گویی، آمارهای جهت‌دار، مقایسه‌های گمراه‌کننده و ساختن دوگانه‌های کاذب، ذهن مخاطب را به سوی سراب می‌برد. آنچه می‌بینیم، دیگر گفت‌وگو نیست؛ ارائه‌ی یک نمایش ضعیف و مضحک برای اقناع مردم است، اما نه اقناع بر پایه حقیقت کف میدان، بلکه بر پایه تصویر کاذب.
از دل این فضا، «اجماع مصنوعی» زاده می‌شود؛ سکوتِ صداهای منتقد، این توهم را بوجود می‌آورد که همه موافق‌اند! در کنار آن، نمایش‌های ساختگیِ صمیمیت و «خاکی بودن» نیز به صحنه می‌آید؛ ژست‌هایی طراحی‌شده که بیش از آن‌که نشانه صداقت باشند، توهینی به شعور مخاطب است.
«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ…»؛ حق را با باطل نیامیزید. این دقیقاً همان خطری است که در این مصاحبه‌ها رخ می‌دهد: آمیختن حقیقت‌های محدود با تصویرسازی‌های هدفمند برای ساختن یک واقعیت بدلی.
در نهایت، این‌گونه مصاحبه‌ها نه ابزار کشف حقیقت، بلکه ابزار مهندسی ذهن است؛ کارخانه تولید «احساس کاذب موفقیت» بدون پاسخ‌گویی واقعی بر تشنگان حقیقت. در چنین میدان پر غباری، وظیفه مخاطب سنگین‌تر از همیشه است: باید فریب صحنه نمایش را نخورد، میان «واقعیت کاذب رسانه‌ای» و «حقیقت عینی» تمایز بگذارد و بداند آنچه به نام مصاحبه صادقانه عرضه می‌شود، در واقع چیزی جز سرابِ موفقیت نیست.
«فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ…»

یاعلی
۱۶ مرداد ۱۴۰۵