چکیده‌ای از بیانات استاد آیت‌الله حامد وفسی

در جلسهٔ درس اخلاق سه‌شنبه، ۱ مهر ۱۴۰۴

ملی‌گرایی به مثابه آتش فتنه؛ و وظیفه ما در «إطفاء نائره»

در فراز «إطفاء نائره» از دعای پر فیض مکارم‌الاخلاق صحیفه سجّادیه، به یکی از وظایف مهم اخلاقی و اجتماعی اشاره شده است: خاموش کردن آتش فتنه. فتنه زمانی رخ می‌دهد که افراد برای رسیدن به مقاصد خود، راه‌های صحیح و شرعی را رها کرده و با ایجاد آشوب و تفرقه، شرایط را به نفع خود تغییر می‌دهند. این رفتار نه‌تنها در سطح فردی، که در خانواده، جامعه و حتی در عرصه‌ی سیاسی نیز ممکن است اتفاق بیفتد.

یکی از مصادیق خطرناک فتنه در عصر حاضر، مسئله‌ی ملی‌گرایی است. ملی‌گرایی اگرچه امکان دارد در نگاه اول خطرناک به نظر نرسد، اما در عمل و واقع از عواملی است که منجر به تهدید امنیت ملی، تفرقه و تضعیف جهان اسلام خواهد شد. تاریخ نشان داده است که استعمارگران با ترویج ملی‌گرایی و تقویت مرزهای ساختگی، امت اسلامی را تکه‌تکه کرده و آن را از درون ضعیف ساخته‌اند؛ همان‌طور که در فروپاشی امپراتوری عثمانی شاهد بودیم.

ملی‌گرایی با تأکید بر هویت‌های قومی و جغرافیایی محدود، مردم را از هویت بزرگتر و اصیل اسلامی دور می‌کند و آنان را در چارچوب‌های تنگ ملی محبوس می‌سازد. این نگاه، همسو با اهداف دشمنان اسلام است که همواره در پی تفرقه‌اندازی میان مسلمانان بوده‌اند.

در برابر چنین پدیده‌هایی، وظیفه‌ی ما همان است که حضرت امام سجاد(ع) در دعای خود فرموده‌اند:
«إطفاء نائره»؛
یعنی باید آتش فتنه را خاموش کنیم، نه اینکه با دامن زدن به اختلافات، آن را شعله‌ورتر سازیم. همچنین باید تلاش کنیم گروه‌هایی که از بدنه‌ی جامعه‌ی اسلامی جدا می‌شوند را با گفت‌وگو و عقلانیت به وحدت بازگردانیم.

وحدت مسلمانان نه‌تنها یک توصیه‌ی دینی، که یک ضرورت عقلی و تاریخی است. همان‌گونه که حضرت امیرالمؤمنین(ع) برای حفظ وحدت اسلامی از حق مسلم خود گذشت، ما نیز باید مصلحت کل امت را بر منافع جزئی ترجیح دهیم.